Συλλογή Οικονόμου , δεύτερο μέρος

Συλλογή Οικονόμου, β' μέρος. Το οποίο εκτίθεται ήδη από αρχές Μαΐου στη Δημοτική Πινακοθήκη του Μεταξουργείου.

Μοντερνιστές,αφηρημένη τέχνη, τρανταχτά ονόματα της ζωγραφικής τα οποία λειτουργούν ως κράχτης για την επίσκεψη, όπως και στο πρώτο μέρος, αλλά, μόλις αρχίσει η ξενάγηση τα ονόματα δεν έχουν πλέον σημασία, μόνο η ζωγραφική,  όπως αυτή εξελίχθηκε και όπως δομήθηκε στη συλλογή.

Το δέσιμο των έργων είναι πολύ καλό, ανά ομάδες και σχολές. Ο χώρος της Πινακοθήκης είναι παράξενα κατάλληλος, μακρόστενος και φωτεινός, χωρίς περιττά στοιχεία. Η μετάβαση από το ένα κτίριο στο άλλο χαρίζει ένα μικρό διάλειμμα για επαφή με τον εξωτερικό κόσμο, έτσι για να γίνεται η αντιδιαστολή της πραγματικότητας  γύρω μας με τις φαντασιώσεις των καλλιτεχνών.

                                                                                                 

Σχέδια του Ντ. Χόκνεϋ για εικονογράφηση ποιημάτων του Καβάφη

Με συγκίνηση όμως στέκομαι περήφανη στο τμήμα των αφηρημένων εξπρεσσιονιστών. Μπροστά σε έργα του Τσίγκου (πολύ δυνατά ) και του Θεόδωρου Στάμου, του Λευκαδίου καλλιτέχνη του ατέρμονου, μπροστά σε δύο πίνακες του με συμβολισμούς οι οποίοι ανάγονται σε τόπους αγαπημένους, στη Λευκάδα.  Ο Στάμος απεχώρησε από τα εγκόσμια το 1997, μετά τη ζωή του στις Η.Π.Α., τη λαμπρή του καριέρα εκεί, μετά τη σύγκρουση του με το κατεστημένο των κριτικών τέχνης.  Τα τελευταία είκοσι χρόνια της ζωής του είχε αποτραβηχτεί στη Λευκάδα όπου και πέθανε.

Θεοδ. Στάμος , Συλλογή Οικονόμου.

Δυστυχώς η καριέρα του επισκιάστηκε από την εμπλοκή του στο σκάνδαλο της κληρονομιάς Ρόθκο  (κατηγορήθηκε ότι, ως συνεκτελεστής της διαθήκης του Ρόθκο, είχε πουλήσει πίνακες του  εκλιπόντος ζωγράφου σε γκαλερί σε τιμές κάτω από την αξία των πινάκων. Όταν έχασε τη δίκη αποζημίωσε τους αντιδίκους του εκποιώντας το σπίτι του ) και δε μπόρεσε έκτοτε να φθάσει στο σημείο στο οποίο βρισκόταν πριν. 

Θεοδ. Στάμος, Συλλογή Οικονόμου

Μετά το θάνατο του ωστόσο, οι γκαλερί τον θυμήθηκαν και επικεντρώθηκαν στη ζωγραφική του, της οποίας έργα χτυπήθηκαν σε υψηλές τιμές στις Η.Π.Α.

Ο όρος αφηρημένος εξπρεσσιονισμός είναι αμφισβητούμενος, ίσως να τον εξέφραζε περισσότερο ο όρος οξύθυμος που ήταν άλλωστε και η ονομασία της ομάδας των διαμαρτυρομένων ζωγράφων. Όμως ο τρόπος που χρησιμοποιεί το χρώμα, αλλού παχύ και αδιαφανές και αλλού λεπτό και ανάερο, οι αποχρώσεις του μπλε οι οποίες μας φέρνουν στο νου τη Λευκάδα, οι ζωηρές γραμμές, οι γεμάτες ένταση, όλα πάντα με έναν κοινό παρονομαστή, την απλότητα.  Οι αναπαραστάσεις του ζωγράφου είναι πάντα απλές και μεγαλειώδεις, μέσα στο φως που γεννάται από το χρώμα τους. Οξύθυμος με την κυριολεκτική του έννοια, την οξύτητα του θυμικού , την ευκολία να ψυχανεμίζεται κανείς και να οδηγείται σε μονοπάτια έκφρασης μεγαλειώδους -και φωτεινής-απλότητας. 

Από το δεύτερο μέρος της Συλλογής Οικονόμου  επίσης βρήκα πιο ενδιαφέροντα  πρόσωπα σε πίνακες, πορτραίτα, σε αντιδιαστολή με τα εκτεθειμένα στο πρώτο μέρος όπου κυριαρχούσαν  πίνακες πιο σύνθετοι ως προς τη θεματική τους. Οι προσωπογραφίες τώρα πρέπει να είναι περισσότερες αλλά και οι πίνακες πιο ανθρωποκεντρικοί.
Η έκθεση είναι εξίσου χορταστική και απολαυστική όσο και το πρώτο μέρος. Οι ξεναγήσεις γίνονται κάθε Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη και Παρασκευή πρωί, στις 11.00 και ανά πτέρυγα της έκθεσης.
Καλή περιήγηση.

Πορτραίτο του Σοστακόβιτς.

 

                                                  

                                             

                                                                                                                                                                          Υ.Γ. Ζητώ συγγνώμη αλλά δεν ήταν δυνατόν να γράψω τα ονόματα των ζωγράφων όλων των πινάκων που φωτογράφησα γιατί δεν ήταν δυνατόν να γίνει η αντιστοίχιση ζωγράφου-πίνακα .                                                  

             

 

Συλλογή Οικονόμου, Α΄ Μέρος

Μεγάλη Τετάρτη πρωί. Νοιώθω ανακουφισμένη, ξαλαφρωμένη γιατί τελείωσε η επί δύο ημέρες  διαδικασία της φορολογικής δήλωσης μέσω taxis κι αυτό το αναθεματισμένο το site, παρ' όλες τις διαβεβαιώσεις των παραγόντων του αρμοδίου υπουργείου, κόλλαγε, δεν δεχόταν εντολές, με πέταξε έξω άπειρες φορές και άλλα ευτράπελα και νευροσπαστικά ών ουκ έστι αριθμός. 

Μεγάλη Δευτέρα και Μεγάλη Τρίτη τις πέρασα στην οθόνη μπροστά, αγχωμένη, πελαγωμένη. Σε λογιστή? Όχι, βέβαια, όσο μπορώ και μου επιτρέπεται, θέλω να έχω την αποκλειστική ευθύνη και να μην καταφεύγω στις υπηρεσίες άλλων. Ιδιοτροπίες.  

Οπότε Μεγάλη Τετάρτη πρωί, απολαμβάνοντας ακόμη την αίσθηση ανακούφισης που ένοιωθα και καθώς θα έφευγα την επομένη για το Πάσχα, τραβάω ξανά για την πλατεία Αυδή, στη Δημοτική Πινακοθήκη. Συλλογή Οικονόμου. Πού είχα πάει τις προάλλες μετά το Μπενάκη αλλά το είχα βρει κλειστό το μαγαζί? Ε, ξαναπήγα το Σάββατο του Λαζάρου με την Ιφιγένεια και πολύ το ευχαριστηθήκαμε και οι δύο.

Έτσι επιστρέφω Μεγάλη Τετάρτη πρωί για να ξαναδώ την έκθεση με ξενάγηση αυτή τη φορά καθώς πάντα οι ξεναγήσεις κάνουν την έκθεση πιο ενδιαφέρουσα. Και ακόμη πιο ενδιαφέρουσα την έκανε  το γεγονός ότι είχα ήδη μια ιδέα από τους πίνακες κι έτσι καταλάβαινα καλύτερα αυτά που έλεγε η ξεναγός. Η ξενάγηση ήταν αρκετά ικανοποιητική, αν και νομίζω ότι θα έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στο κομμάτι του μοντερνισμού που είναι άλλωστε και το πιο αξιόλογο. Το πρώτο κομμάτι άλλωστε ήταν μια γνωριμία, αρκετά αποσπασματική, με κάποιους πίνακες. Η αναφορά στο πλαίσιο στο οποίο δημιουργήθηκαν τα έργα, ήταν για το μέρος της ξενάγησης που αφορούσε στους πιο "κλασσικούς" επίσης αποσπασματική και θα μπορούσε να ήταν πιο ολοκληρωμένη.                                               
                                                                       
                                       

Εν τούτοις η συλλογή του Γιώργου Οικονόμου, της οποίας το δεύτερο μέρος θα αρχίσει να εκτίθεται στη Δημοτική Πινακοθήκη από τις 05/05, είναι εξαιρετικά αξιόλογη. 

Κατ' αρχάς η αίσθηση ότι σε μία ιδιωτική συλλογή κι όχι σε ένα μουσείο, συνυπάρχουν έργα πολύ γνωστών καλλιτεχνών, τα οποία δεν είναι τα μεγάλα έργα των μεγάλων Πινακοθηκών αλλά έργα που έγιναν σαν σπουδές για κάτι μεγαλύτερο ή από μια παρόρμηση. Ο Πικάσσο συμμετέχει με σχέδια του, ο Γκωγκέν, ο Κίρχνερ, ο Σίλε, ο Ντυφύ, ο Ντε Κούνινγκ, ο Μαγκρίτ, ο Γουόρχολ, ο Μοντιλιάνι, o Ντυσάν, ο Ρουσσώ, ο Ντελακρουά με μια τίγρη του, ο Μπουζιάνης, ο Φρόϋντ, ο Γύζης , ο Μουρ και πολλοί ακόμη.

Πραγματικά εντυπωσιακή συλλογή που επιτρέπει στον επισκέπτη της να θαυμάσει, σε μικρότερη κλίμακα, αφού δεν υπάρχει εξαντλητική έκθεση κάθε σχολής, πράγμα αποδεκτό αφού η κλίμακα δεν είναι μουσειακή, έργα αξιόλογων δημιουργών, τηρουμένων, πάντα, των αναλογιών. Το γεγονός ότι τα έργα αυτά βρίσκονται σε ένα λιτό κτίριο, στην παλιά συνοικία του Μεταξουργείου, σε ανθρώπινα μέτρα, συντείνει στην αμεσότερη επαφή και στον ουσιαστικότερο διάλογο του θεατή με τα εκθέματα.  

Κατά την πρώτη επίσκεψη στην έκθεση, ένας υπάλληλος της πινακοθήκης, εκθείασε σε εμένα και στη φίλη μου τον ιδιοκτήτη της συλλογής, ως έναν άνθρωπο πολύ απλό και ουσιαστικό, ο οποίος ενδιαφέρεται για την τέχνη και ο οποίος "υπενοικίασε", όπως ανέφερε, το χώρο για να εκθέσει μέρος από τη συλλογή του. Φαίνεται ότι η ευγένεια, η απλότητα και οι καλές προθέσεις του συλλέκτη εντυπωσίασαν πολύ τον υπάλληλο ο οποίος τόνισε ότι με έξοδα δικά του ο συλλέκτης λειτουργεί την έκθεση και τις ξεναγήσεις.

Αλταμούρας, Βασιλείου και παρ' ολίγον Οικονόμου

Στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς το είδαν πολυεκθεσιακοί. Αλταμούρας, Βασιλείου, Κιβωτός , Μπαλάφας, Lepanto. Πέντε εκθέσεις σε ένα κτίριο. 

Όχι, δεν τις είδα και τις πέντε. Ούτε και σκόπευα άλλωστε. κατηφόρισα την Κυριακή και είδα την έκθεση για τον Αλταμούρα και την έκθεση για τη δουλειά του Βασιλείου στο θέατρο. Έχω μια αδυναμία στους ακουαρελίστες. Θα πήγαινα σε οποιαδήποτε έκθεση για  τον Βασιλείου. Νοιώθω ότι  ο ζωγράφος άφησε πράγματα πίσω του που δεν έκανε. Ίσως πάλι  εγώ δεν τον χορταίνω, νοιώθω ότι δεν απεικόνισε όλα όσα μπορούσε, ότι δεν έφτασε η τέχνη όσο ψηλά μπορούσε.

Έπεσα πάνω στην ξενάγηση  από την επιμελήτρια της έκθεσης  η οποία ήταν πολύ κατατοπιστική, ουσιαστική και πρόθυμη να απαντήσει σε κάθε ερώτηση και κάθε σχόλιο. Ο σκηνοθέτης γιος της έχει επιμεληθεί το στήσιμο της έκθεσης το οποίο παραπέμπει στο περιβάλλον που γεννήθηκαν κάθε φορά οι πίνακες, π.χ. σπίτι της μητέρας του Αλταμούρα στις Σπέτσες, δωμάτιο ιταλικής οικίας όπου έζησε ο πατέρας και ο αδελφός του κ.α.  Επέμενε ότι ο Αλταμούρας θεωρείται ο σπουδαιότερος Έλληνας ακουαρελίστας, δεν ξέρω, απ’ τη μια δεν έχουμε και πολλούς, απ’ την άλλη, μόνο επτά χρόνια εργασίας είχε για ν΄αναπτυχθεί ως ζωγράφος καθώς πέθανε νέος, πριν τα τριάντα.  

Στον πρώτο όροφο αναπτύσσεται η έκθεση για τις σκηνογραφίες και τα θεατρικά κοστούμια του Βασιλείου, ενός ζωγράφου που με συγκινεί πολύ με το λυρισμό που κατάφερνε να διαχέει στα έργα του, την ελληνικότητα και κάποια δόση χιούμορ... Όσον αφορά στα θεατρικά του, ο ζωγράφος , πότε ανέσυρε την εμπειρία του από την αγιογραφία και τις μνήμες του από τη λαϊκή παράδοση για να σχεδιάσει σκηνικά και κοστούμια, πότε αντιδρούσε σα δυτικοσπουδαγμένος δημιουργός,  πότε λες και έβγαινε από τα σύμπαντα του Σαγκάλ ή του Εγγονόπουλου,πότε λες και συναντιόταν με τον Τσαρούχη και σχεδίαζαν μαζί μακέτες .

Δε συνέχισα στους άλλους ορόφους, στις υπόλοιπες εκθέσεις αλλά η παρέα μου, μόλις φρεσκογνωρισμένες, συνέχισε, ναι, ξέρω είχε κουράγιο.

Εγώ πάλι ήθελα να μαζέψω δυνάμεις για τη συλλογή Οικονόμου στη Δημοτική Πινακοθήκη όπου πήγαμε αμέσως μετά αλλά, φευ, δεν υπολογίσαμε τα ωράρια, είχε κλείσει.

Δεν το βάλαμε κάτω, καθίσαμε σε ταβερνείο απέναντι από την Πινακοθήκη στο Μεταξουργείο και φάγαμε πολύ καλά βλέποντας το κτίριο αντί των εκθεμάτων του.

Μιλήσαμε πηγαία επί τρεις ώρες , με την άνεση ανθρώπων που γνωρίζονται πολύ καιρό ενώ είχαμε γνωριστεί λίγες ώρες πριν.

Έφυγα νοιώθοντας την πληρότητα που νοιώθω κάθε φορά που έχω δει κάτι που μου αρέσει (την έκθεση) και έχω συναντήσει ανθρώπους με τους οποίους νοιώθω ότι έχω κοινή γλώσσα. 

Ανυπομονώ να δω τη συλλογή Οικονόμου γιατί όσα διαβάζω για το περιεχόμενο της με έχει εντυπωσιάσει. Και για να δω γιατί την έχουν χωρίσει σε δύο χρονικές και εκθεσιακές περιόδους. 

Ιωάννης Αλταμούρας, Η ζωή και το έργο του, Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138, έως 22/5.    

Ο Σπύρος Βασιλείου και το θέατρο, Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138, έως 15/5.

Συλλογή Οικονόμου, Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών, Λεωνίδου και Μυλλέρου, Μεταξουργείο,  έως 24/4.