Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Πέμπτη, 28 Απριλίου 2011

Συλλογή Οικονόμου, Α΄ Μέρος

Μεγάλη Τετάρτη πρωί. Νοιώθω ανακουφισμένη, ξαλαφρωμένη γιατί τελείωσε η επί δύο ημέρες  διαδικασία της φορολογικής δήλωσης μέσω taxis κι αυτό το αναθεματισμένο το site, παρ' όλες τις διαβεβαιώσεις των παραγόντων του αρμοδίου υπουργείου, κόλλαγε, δεν δεχόταν εντολές, με πέταξε έξω άπειρες φορές και άλλα ευτράπελα και νευροσπαστικά ών ουκ έστι αριθμός. 
Μεγάλη Δευτέρα και Μεγάλη Τρίτη τις πέρασα στην οθόνη μπροστά, αγχωμένη, πελαγωμένη. Σε λογιστή? Όχι, βέβαια, όσο μπορώ και μου επιτρέπεται, θέλω να έχω την αποκλειστική ευθύνη και να μην καταφεύγω στις υπηρεσίες άλλων. Ιδιοτροπίες.  
Οπότε Μεγάλη Τετάρτη πρωί, απολαμβάνοντας ακόμη την αίσθηση ανακούφισης που ένοιωθα και καθώς θα έφευγα την επομένη για το Πάσχα, τραβάω ξανά για την πλατεία Αυδή, στη Δημοτική Πινακοθήκη. Συλλογή Οικονόμου. Πού είχα πάει τις προάλλες μετά το Μπενάκη αλλά το είχα βρει κλειστό το μαγαζί? Ε, ξαναπήγα το Σάββατο του Λαζάρου με την Ιφιγένεια και πολύ το ευχαριστηθήκαμε και οι δύο.
Έτσι επιστρέφω Μεγάλη Τετάρτη πρωί για να ξαναδώ την έκθεση με ξενάγηση αυτή τη φορά καθώς πάντα οι ξεναγήσεις κάνουν την έκθεση πιο ενδιαφέρουσα. Και ακόμη πιο ενδιαφέρουσα την έκανε  το γεγονός ότι είχα ήδη μια ιδέα από τους πίνακες κι έτσι καταλάβαινα καλύτερα αυτά που έλεγε η ξεναγός. Η ξενάγηση ήταν αρκετά ικανοποιητική, αν και νομίζω ότι θα έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στο κομμάτι του μοντερνισμού που είναι άλλωστε και το πιο αξιόλογο. Το πρώτο κομμάτι άλλωστε ήταν μια γνωριμία, αρκετά αποσπασματική, με κάποιους πίνακες. Η αναφορά στο πλαίσιο στο οποίο δημιουργήθηκαν τα έργα, ήταν για το μέρος της ξενάγησης που αφορούσε στους πιο "κλασσικούς" επίσης αποσπασματική και θα μπορούσε να ήταν πιο ολοκληρωμένη.                                               
                                                                       
                                       
Εν τούτοις η συλλογή του Γιώργου Οικονόμου, της οποίας το δεύτερο μέρος θα αρχίσει να εκτίθεται στη Δημοτική Πινακοθήκη από τις 05/05, είναι εξαιρετικά αξιόλογη. 
Κατ' αρχάς η αίσθηση ότι σε μία ιδιωτική συλλογή κι όχι σε ένα μουσείο, συνυπάρχουν έργα πολύ γνωστών καλλιτεχνών, τα οποία δεν είναι τα μεγάλα έργα των μεγάλων Πινακοθηκών αλλά έργα που έγιναν σαν σπουδές για κάτι μεγαλύτερο ή από μια παρόρμηση. Ο Πικάσσο συμμετέχει με σχέδια του, ο Γκωγκέν, ο Κίρχνερ, ο Σίλε, ο Ντυφύ, ο Ντε Κούνινγκ, ο Μαγκρίτ, ο Γουόρχολ, ο Μοντιλιάνι, o Ντυσάν, ο Ρουσσώ, ο Ντελακρουά με μια τίγρη του, ο Μπουζιάνης, ο Φρόϋντ, ο Γύζης , ο Μουρ και πολλοί ακόμη.
Πραγματικά εντυπωσιακή συλλογή που επιτρέπει στον επισκέπτη της να θαυμάσει, σε μικρότερη κλίμακα, αφού δεν υπάρχει εξαντλητική έκθεση κάθε σχολής, πράγμα αποδεκτό αφού η κλίμακα δεν είναι μουσειακή, έργα αξιόλογων δημιουργών, τηρουμένων, πάντα, των αναλογιών. Το γεγονός ότι τα έργα αυτά βρίσκονται σε ένα λιτό κτίριο, στην παλιά συνοικία του Μεταξουργείου, σε ανθρώπινα μέτρα, συντείνει στην αμεσότερη επαφή και στον ουσιαστικότερο διάλογο του θεατή με τα εκθέματα.  
Κατά την πρώτη επίσκεψη στην έκθεση, ένας υπάλληλος της πινακοθήκης, εκθείασε σε εμένα και στη φίλη μου τον ιδιοκτήτη της συλλογής, ως έναν άνθρωπο πολύ απλό και ουσιαστικό, ο οποίος ενδιαφέρεται για την τέχνη και ο οποίος "υπενοικίασε", όπως ανέφερε, το χώρο για να εκθέσει μέρος από τη συλλογή του. Φαίνεται ότι η ευγένεια, η απλότητα και οι καλές προθέσεις του συλλέκτη εντυπωσίασαν πολύ τον υπάλληλο ο οποίος τόνισε ότι με έξοδα δικά του ο συλλέκτης λειτουργεί την έκθεση και τις ξεναγήσεις.




Τετάρτη, 20 Απριλίου 2011

Καλό Πάσχα

Για τη γιορτή που έρχεται
με τους υπέροχους συμβολισμούς


Σταύρωση, Νταλί.
 
Μες στην καρδιά της άνοιξης

Εαρινή Συμφωνία, Γύζης.
 
Οπου ανθίζει η φύση

Ανθός πορτοκαλιάς.

Και σκορπά το αίμα κόκκινο στα λειβάδια

Παπαρούνες στο Ζιβερνύ, Μονέ.


Ενώ οι Απόστολοι κοιμούνται

Απόστολοι, 1926, Φελίτσε Καρένα.

Μια ιστορία προδοσίας ξετυλίγεται

Το φιλί του Ιούδα, Αγνώστου, Ιταλία, 1300-1350.



Ακολουθεί η Σταύρωση

Η Σταύρωση, Σιμόνε Μαρτίνι, 1333.

Η Αποκαθήλωση και ο Επιτάφιος

Η Αποκαθήλωση (βασισμένο στο Ντελακρουά), Βίνσεντ Βαν Γκογκ, 1889

Και μετά η Ανάσταση μέσα στον ανοιξιάτικο αέρα

Ανάσταση, Ed Knipper, 2007.

Μαζί με την αναγέννηση της Φύσης γιορτάζουμε



Με τη Συμφωνία της Ανοιξης του Schumann


 ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ








Δευτέρα, 18 Απριλίου 2011

ΕΛ.ΑΣ. Μην κυκλοφορείτε μετά τη δύση του ηλίου.

Και πάνω που λέγαμε ότι στο Υπουργείο Δημοσίας Τάξης έχουμε πλέον έξυπνους ανθρώπους, να' σου "Οι ειδικές συμβουλές για γυναίκες" της Ελληνικής Αστυνομίας. Οι γυναίκες, λέει, καλύτερα να μην κυκλοφορούν μετά τη δύση του ηλίου αλλιώς, να τις συνοδεύουν άρρενες ή να παίρνουν ταξί. 
Όσο κι αν αυτό με παρέπεμψε στα αυστηρά θεοκρατικά μουσουλμανικά καθεστώτα  καθώς και σε απαγόρευση κυκλοφορίας που επιβάλλεται σε πραγματικά επικίνδυνες καταστάσεις, γιατί οι συνειρμοί προτρέχουν χωρίς εμφανή λογική, κατανοώ τις καλές προθέσεις της ελληνικής αστυνομίας. 
Δεν κατανοώ όμως τη σκοπιμότητα της συμβουλής. Την υπερβολή της. Το ρατσισμό της. Τη δυσφήμηση για την αστυνομία την ίδια και για τη χώρα. 
Δηλαδή ομολογεί ότι τόσο πια έχει αφήσει την εγκληματικότητα να εξαπλωθεί και τόσο πια αδυνατεί να την ελέγξει ώστε είναι επικίνδυνο οι γυναίκες να μην κυκλοφορούν μετά τη δύση του ηλίου?  Κι εμείς γιατί δεν το βλέπουμε? Διότι, ναι μεν υπάρχει αύξηση της εγκληματικότητας, ναι μεν να παίρνουμε προφυλάξεις αλλά να μην κυκλοφορούμε κιόλας, δεν το λες ακόμα κι όταν τα πράγματα έχουν φθάσει στο απροχώρητο.
Αναρωτιέμαι. Δεν σκέφτηκαν τον πανικό που θα προκαλέσουν? Τις εντυπώσεις που θα δημιουργήσουν για τη χώρα και για το ίδιο το Σώμα ? Μήπως είμαστε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και δεν το γνωρίζουμε? Μήπως οι γυναίκες να μη μιλάμε σε άνδρες, να μην κοιτάμε γύρω μας, να μην πίνουμε καφέ μόνες μας? Γιατί η ανακοίνωση μπορεί να εκληφθεί ότι έχει και αντιφεμινιστικές προεκτάσεις. Αλλά, είπαμε, ας συγκρατηθούμε, εμείς τουλάχιστον. Να δώσουμε και το καλό παράδειγμα στην ΕΛ.ΑΣ.

Ιδού και οι συμβουλές από την ιστοσελίδα της ΕΛ.ΑΣ. Τις αντέγραψα για να διασωθούν από τυχούσα διαγραφή.
 

Οδηγίες σε περίπτωση αρπαγής τσάντας

Αποφεύγετε να μεταφέρετε μεγάλα χρηματικά ποσά.
Βαδίζετε στην εσωτερική πλευρά του πεζοδρομίου και κρατάτε την τσάντα σας πάντοτε κλειστή και προς την πλευρά του τοίχου.
Μην διστάσετε να καλέσετε σε βοήθεια φωνάζοντας, αν κάποιος σας επιτεθεί για να σας πάρει την τσάντα.
Εάν δεν μπορείτε να αντισταθείτε και να συγκρατήσετε την τσάντα, σκεφθείτε ότι η υγεία σας και η σωματική σας ακεραιότητα είναι πιο πολύτιμα αγαθά.
Προσπαθήστε να συγκρατήσετε τα χαρακτηριστικά του επιτιθέμενου και του μεταφορικού μέσου, αν έχει χρησιμοποιηθεί τέτοιο.
Προστατέψτε καλά τις τσάντες και το πορτοφόλι σας σε χώρους όπου υπάρχει συνωστισμός.
Καταγγείλετε το γεγονός στην Αστυνομία.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ
Ασφάλεια στο σπίτι
· Η περιοχή έξω από την κύρια είσοδο της κατοικίας σας πρέπει να είναι φωτισµένη σωστά ώστε να µην υπάρχουν σκοτεινές σκιές όπου θα μπορούσε κάποιος να κρυφτεί .
· Βεβαιωθείτε ότι στην κύρια πόρτα υπάρχει 'µατάκι' έτσι ώστε να βλέπετε ποιος είναι στην πόρτα σας πριν ανοίξετε .
· Να έχετε κλειστές τις κουρτίνες, ώστε οι άνθρωποι να µην βλέπουν µέσα το σπίτι σας, ιδιαίτερα τη νύχτα .
· Να µην εισέρχεστε σε ένα ασανσέρ µε κάποιον που δεν γνωρίζετε.
Εάν το κάνετε φροντίσετε να παραμείνετε κοντά στην πόρτα του ασανσέρ και εντός εμβέλειας του πίνακα ελέγχου.

Όταν βρίσκεστε µακριά από το σπίτι µόνη .
· Πάντοτε κάποιος γνωστός να γνωρίζει ακριβώς που είστε, ώστε σε περίπτωση ανάγκης αν πρέπει να τηλεφωνήσει κάποιος για βοήθεια, να ξέρει την επακριβή θέση .
· Ποτέ µην δεχθείτε να σας µεταφέρει ένας ξένος και ποτέ µην κάνετε auto-stop
Όταν εισέρχεστε στο αυτοκίνητό σας .
· Να κρατάτε ήδη το κλειδί στο χέρι σας, έτσι ώστε να µη χάνετε χρόνο ψάχνοντας για το κλειδί.
Όταν περπατάτε στο δρόµο.
· Να δείχνετε αυτοπεποίθηση και δραστήρια .
· Να φροντίστε να µείνετε µακριά από στενά σοκάκια ή σκοτεινούς δρόµους.
· Να µην πηγαίνετε µε τα πόδια σας µετά τη δύση του ηλίου. Πάρτε ένα ταξί ή ζητήστε από ένα φίλο να σας µεταφέρει.
Σε κοινωνικές εκδηλώσεις .
· Να µην δέχεστε κέρασµα ποτών από αγνώστους. Ακόµη και αν γνωρίζετε το πρόσωπο, είναι καλύτερα να ζητήστε από το σερβιτόρο ή το µπάρµαν ποτά που είναι κλειστά, όπως µπύρα κλπ .
· Εάν έχετε αφήσει το ποτό σας αφύλακτο ακόµη και για µισό λεπτό να µην πιείτε ξανά ούτε µια γουλιά από το ποτό αυτό.


Σάββατο, 16 Απριλίου 2011

Οδικός χάρτης προς αναδιάρθρωση


Οδικός χάρτης λέει. Άλλος ένας όρος που έγινε του συρμού. Στο Google, όταν έβαλα τον όρο, τα πρώτα 11 αποτελέσματα αφορούσαν την κυριολεκτική του έννοια, χάρτης οδών και δρόμων και το 12ο αφορούσε τη μεταφορική του έννοια, πασίγνωστη από χθες πλέον, ειπωμένη από το στόμα του πρωθυπουργού  Οδικός χάρτης για την οικονομία, την ανάπτυξη, την έξοδο απ' την κρίση.
Τον όρο τον πρωτάκουσα όταν πριν 10 χρόνια γίνονταν κάποιες, απ' τις πολλές, συνομιλίες για το Παλαιστινιακό στην Αίγυπτο, στο Σαρμ-Ελ-Σέιχ συγκεκριμένα. Έτσι τον είχα συνδέσει με ειρηνευτικά σχέδια. Πλέον είναι συνδεδεμένος και με την  Ελλάδα που βρίσκεται σε οικονομική και θεσμική κρίση. 

Δεν ξέρω αν θα μας σώσουν οι χάρτες αλλά βλέπω πάλι θεωρίες και σχέδια επί χάρτου. Πώς το λένε, πολύ λάδι κι από τηγανίτα τίποτα, ή κάπως έτσι.

 
Οργασμός νομοθεσίας, λες και η κόπρος του Αυγείου ξεπλένεται με θεωρίες. Οι οποίες συσσωρεύονται, αλληλοκαταργούνται, αλληλοσυμπληρώνονται, αλληλεπιδρούν,  αλληλομπερδεύονται, αλληλοσυγκρούονται. Και αφήνουν και κενά. Και λίγο από εδώ, λίγο από εκεί, νομίζουμε ότι έτσι θα προχωρήσουμε.
Νόμο  στο νόμο και ξεχαστήκαμε, 
ήρθε η τρόικα και διπλωθήκαμε, 
δώσε το χρήμα απ' το ζεμπίλι σου, 
ξέχνα την πείνα κι όλη τη μήνη σου.

Κι όλα αυτά εν μέσω δηλώσεων, απόψεων και φημών για αναδιάρθρωση του χρέους. Άλλο πάλι τούτο.

Κούρεμα, πτώχευση, αναδιάρθρωση, θα τα βάλει ο Μπαμπινιώτης σε λεξικό συνωνύμων και θα λένε οι απόγονοι στα παιδιά τους για το μακρινό παρελθόν της χώρας και για το πώς η λέξη κούρεμα που δήλωνε την κοπή των μαλλιών, ανθρώπων, αμνών και κυνών, χρησιμοποιείται πλέον για να δηλώσει την αναδιάρθρωση των χρεών, χωρών και εταιρειών.

Αλλά μέχρι τότε, στο μακρινό μέλλον, όλα είναι παρόν.


Τετάρτη, 13 Απριλίου 2011

Αλταμούρας, Βασιλείου και παρ' ολίγον Οικονόμου

Στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς το είδαν πολυεκθεσιακοί. Αλταμούρας, Βασιλείου, Κιβωτός , Μπαλάφας, Lepanto. Πέντε εκθέσεις σε ένα κτίριο. 

Όχι, δεν τις είδα και τις πέντε. Ούτε και σκόπευα άλλωστε. κατηφόρισα την Κυριακή και είδα την έκθεση για τον Αλταμούρα και την έκθεση για τη δουλειά του Βασιλείου στο θέατρο. Έχω μια αδυναμία στους ακουαρελίστες. Θα πήγαινα σε οποιαδήποτε έκθεση για  τον Βασιλείου. Νοιώθω ότι  ο ζωγράφος άφησε πράγματα πίσω του που δεν έκανε. Ίσως πάλι  εγώ δεν τον χορταίνω, νοιώθω ότι δεν απεικόνισε όλα όσα μπορούσε, ότι δεν έφτασε η τέχνη όσο ψηλά μπορούσε.

Έπεσα πάνω στην ξενάγηση  από την επιμελήτρια της έκθεσης  η οποία ήταν πολύ κατατοπιστική, ουσιαστική και πρόθυμη να απαντήσει σε κάθε ερώτηση και κάθε σχόλιο. Ο σκηνοθέτης γιος της έχει επιμεληθεί το στήσιμο της έκθεσης το οποίο παραπέμπει στο περιβάλλον που γεννήθηκαν κάθε φορά οι πίνακες, π.χ. σπίτι της μητέρας του Αλταμούρα στις Σπέτσες, δωμάτιο ιταλικής οικίας όπου έζησε ο πατέρας και ο αδελφός του κ.α.  Επέμενε ότι ο Αλταμούρας θεωρείται ο σπουδαιότερος Έλληνας ακουαρελίστας, δεν ξέρω, απ’ τη μια δεν έχουμε και πολλούς, απ’ την άλλη, μόνο επτά χρόνια εργασίας είχε για ν΄αναπτυχθεί ως ζωγράφος καθώς πέθανε νέος, πριν τα τριάντα.  


Στον πρώτο όροφο αναπτύσσεται η έκθεση για τις σκηνογραφίες και τα θεατρικά κοστούμια του Βασιλείου, ενός ζωγράφου που με συγκινεί πολύ με το λυρισμό που κατάφερνε να διαχέει στα έργα του, την ελληνικότητα και κάποια δόση χιούμορ... Όσον αφορά στα θεατρικά του, ο ζωγράφος , πότε ανέσυρε την εμπειρία του από την αγιογραφία και τις μνήμες του από τη λαϊκή παράδοση για να σχεδιάσει σκηνικά και κοστούμια, πότε αντιδρούσε σα δυτικοσπουδαγμένος δημιουργός,  πότε λες και έβγαινε από τα σύμπαντα του Σαγκάλ ή του Εγγονόπουλου,πότε λες και συναντιόταν με τον Τσαρούχη και σχεδίαζαν μαζί μακέτες .


Δε συνέχισα στους άλλους ορόφους, στις υπόλοιπες εκθέσεις αλλά η παρέα μου, μόλις φρεσκογνωρισμένες, συνέχισε, ναι, ξέρω είχε κουράγιο.
Εγώ πάλι ήθελα να μαζέψω δυνάμεις για τη συλλογή Οικονόμου στη Δημοτική Πινακοθήκη όπου πήγαμε αμέσως μετά αλλά, φευ, δεν υπολογίσαμε τα ωράρια, είχε κλείσει.
Δεν το βάλαμε κάτω, καθίσαμε σε ταβερνείο απέναντι από την Πινακοθήκη στο Μεταξουργείο και φάγαμε πολύ καλά βλέποντας το κτίριο αντί των εκθεμάτων του.

Μιλήσαμε πηγαία επί τρεις ώρες , με την άνεση ανθρώπων που γνωρίζονται πολύ καιρό ενώ είχαμε γνωριστεί λίγες ώρες πριν.
Έφυγα νοιώθοντας την πληρότητα που νοιώθω κάθε φορά που έχω δει κάτι που μου αρέσει (την έκθεση) και έχω συναντήσει ανθρώπους με τους οποίους νοιώθω ότι έχω κοινή γλώσσα. 

Ανυπομονώ να δω τη συλλογή Οικονόμου γιατί όσα διαβάζω για το περιεχόμενο της με έχει εντυπωσιάσει. Και για να δω γιατί την έχουν χωρίσει σε δύο χρονικές και εκθεσιακές περιόδους. 

Ιωάννης Αλταμούρας, Η ζωή και το έργο του, Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138, έως 22/5.    
Ο Σπύρος Βασιλείου και το θέατρο, Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138, έως 15/5.
Συλλογή Οικονόμου, Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών, Λεωνίδου και Μυλλέρου, Μεταξουργείο,  έως 24/4.

Παρασκευή, 8 Απριλίου 2011

Το γεφύρι του Δρίνου

Το γεφύρι της φωτογραφίας του ιστολογίου είναι το περίφημο γεφύρι του Δρίνου (Γέφυρα Μεχμέτ Πασά) και βρίσκεται στο Visegrad, στην ανατολική εσχατιά της Βοσνίας, κοντά στα σύνορα με τη Σερβία. Μαγευτική περιοχή, καταπράσινη και άγρια μαζί καθώς είναι απομονωμένη από ψηλά, απότομα βουνά και μέσα από τα στενά φαράγγια της περνά ο Δρίνος ποταμός.
Βεβαίως και είναι αυτό το γεφύρι για το οποίο έγραψε ο Ivo Andric στο περίφημο βιβλίο του «Το γεφύρι του Δρίνου» ή «The bridge over Drina» αγγλιστί. Ο συγγραφέας, ο οποίος πήρε το Νόμπελ λογοτεχνίας το 1961, ήταν κροατικής καταγωγής και είχε μεγαλώσει στο Visegrad. Έτσι έζησε τον τόπο, το γεφύρι και τη ζωή εκεί, στο φυσικά απομονωμένο οροπέδιο, το καταπράσινο και εύφορο. Η περιγραφή που κάνει για το δρόμο που οδηγεί στο Visegrad ανάμεσα από τα βουνά είναι υπέροχη και άκρως πιστή στην πραγματικότητα, χωρίς καθόλου υπερβολή. 



Η στροφή που κάνει στο σημείο αυτό ο Δρίνος είναι πολύ απότομη και τα βουνά, κι από τις δύο πλευρές του, τόσο απόκρημνα και κοντά το ένα στο άλλο, ώστε μοιάζουν με μάζα αδιαπέραστη απ’ όπου αναβλύζει το ποτάμι σαν μέσα από ένα σκοτεινό γρανιτένιο τοίχο. Από κει όμως τα βουνά αραιώνουν ξαφνικά και σχηματίζουν ένα ακανόνιστο αμφιθέατρο, με διάμετρο κάτι λιγότερο από δεκαπέντε χιλιόμετρα στο πλατύτερο σημείο του. Στο μέρος αυτό που ο Δρίνος ξεπετιέται με όλη την ορμή των νερών του και ξεχύνεται καταπράσινος και αφρισμένος μέσα από το φράγμα των σκοτεινών και απότομων βουνών, στέκεται ορθό ένα μεγάλο, καλοπελεκημένο, πέτρινο γεφύρι με τις ένδεκα φαρδιές καμάρες του. 
Το γεφύρι αυτό ανήκει στο Βίσεγκραντ, σήμερα κωμόπολη, κάποτε εμπορικό και στρατιωτικό πέρασμα προς την ανατολή. Σήμερα είναι αποκλειστικά σερβοβοσνιακό, βρίσκεται άλλωστε στη Republika Srpska, δηλ.στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας, το οποίο σημαίνει σερβική κρατική οντότητα μέσα στο κράτος της Βοσνίας (είναι ασυνήθιστα τα πολιτειακά της Βοσνίας και προέρχονται από την απροθυμία και κάτι παραπάνω, απ’ τη μια, των τριών εθνοτήτων να ζήσουν μαζί και από την ανάγκη λόγω πίεσης της διεθνούς κοινότητας απ’ την άλλη, να παραμείνει η Βοσνία πολυεθνική και σαν κράτος.). 
Ο Δρίνος διεκδικεί έδαφος από την πόλη και πλαταίνει. Τα νερά του κυλούν τόσο ήσυχα, χωρίς ταραχές και ρυτιδιάσματα ώστε έχουν εξαιρετική λάμψη και διαφάνεια. Το γεφύρι, οι όχθες και τα βουνά πραγματικά καθρεφτίζονται στη λάμψη τους.

Γιατί αυτό το μεγάλο πέτρινο γεφύρι, το πανάκριβο αυτό κτίσμα μοναδικής ομορφιάς, που όμοιο του δεν έχουν ούτε πλουσιότερες, ούτε πιο πολυάνθρωπες πόλεις είναι το μόνο σταθερό και σίγουρο πέρασμα σε όλο το μέσο και τον άνω ρου του Δρίνου και το μόνο σταυροδρόμι πάνω στο δρόμο που ενώνει τη Βοσνία με τη Σερβία και πιο πέρα με άλλα τμήματα της αυτοκρατορίας μέχρι τη Βασιλεύουσα. Κι η πόλη με τα περίχωρα της είναι από τους οικισμούς που μοιραία ξεφυτρώνουν πάνω στους κύριους οδικούς κόμβους, όπως και πλάι στα μεγάλα και ξακουστά γεφύρια.

Χτισμένο τον 16ο αιώνα με αρχιτέκτονα τον ονομαστό Σινάν, της οθωμανικής αυλής, εκφράζει το απόγειο της μνημειακής οθωμανικής αρχιτεκτονικής. Έχει μήκος 180 μέτρα και στο μέσον του βρίσκεται η λεγόμενη Πύλη, με τους εξώστες της, Ο ανατολικός είναι στολισμένος με σοφάδες και αποτελεί σημείο συνάντησης. Ο δυτικός είναι στολισμένος με μία στήλη μαρμάρινη όπου μνημονεύεται ο Μεχμέτ Πασάς, ο χορηγός του γεφυριού.  Για να χτιστεί χρειάστηκαν πέντε χρόνια και έχει τη δική του μυθολογία από θρύλους. Πλέον ανήκει στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO μαζί με το Stari Most  (Παλαιό Γεφύρι) του Μόσταρ. 


Στο γεφύρι και στην Πύλη του, γύρω απ’ αυτό και δεμένη μ’ αυτό, κυλάει και περνάει, όπως θα δούμε, η ζωή των ανθρώπων αυτής της πολιτείας...Η Πύλη είναι το σπουδαιότερο μέρος του γεφυριού, όπως ακριβώς και το γεφύρι είναι το σπουδαιότερο μέρος της πόλης.
...Ήξεραν πως το γεφύρι ήταν τάμα του μεγάλου βεζίρη, του Μεχμέτ πασά, που γεννήθηκε στο Σοκόλοβιτσι. ...Το έχτισε ο Ράντε ο ξακουστός πρωτομάστορας... 

Και τόσοι θρύλοι γύρω από το γεφύρι, μερικοί απ’ αυτούς με κοινές αναφορές με τα δικά μας.

Ήξεραν ακόμη πως η νεράιδα που φύλαγε το πέρασμα του ποταμού δεν ήθελε το γεφύρι γι αυτό και γκρέμιζε τη νύχτα ό,τι χτιζόταν τη μέρα. Μέχρι που «κάτι» μίλησε μέσα από το νερό και συμβούλεψε το Ράντε τον πρωτομάστορα να βρει δυο παιδιά ... και να τα χτίσει στις μεσιανές κολόνες του γεφυριού... Οι σεϊμένηδες της περιοχής δεν άργησαν να βρουν δυο βυζανιάρικα, δίδυμα και τ’ άρπαξαν από την αγκαλιά της μάνας τους. Έχτισαν τα παιδιά ανάμεσα στις κολόνες, αφού δε γινόταν αλλιώς, όμως ο Ράντε συμπόνεσε, λένε, τη μάνα κι άφησε μικρά ανοίγματα ανάμεσα στις κολόνες απ’ όπου η δύστυχη μπορούσε να βυζαίνει τ’ άμοιρα παιδιά της. Είναι εκείνα τα χαραγμένα με τέχνη τυφλά παραθυράκια, στενά σαν πολεμίστρες, όπου σήμερα φτιάχνουν φωλιές τ’ αγριοπερίστερα. Για να θυμούνται οι άνθρωποι όλα τούτα, το γάλα της μάνας τρέχει εδώ κι εκατοντάδες χρόνια από τα τοιχώματα του γεφυριού. Είναι αυτές οι στάλες που κάθε χρόνο, την ίδια πάντα εποχή, βγαίνουν μέσα από τη σφιχτή μάζα του τοίχου κι αφήνουν πάνω του τ’ ανεξίτηλα χνάρια του άσπρου υγρού. 

Όταν χτιζόταν το γεφύρι έπεσε ένας λίθος πάνω σε έναν βοηθό, τον Αράπη και τον έκοψε στα δύο. Κι εκείνος στοίχειωσε το γεφύρι.

...Στη μεσιανή κολόνα του γεφυριού, κάτω ακριβώς από την Πύλη, υπάρχει ένα μεγαλύτερο άνοιγμα, σαν πόρτα στενόμακρη χωρίς πορτόφυλλο, σαν γιγάντια πολεμίστρα. Λένε πως μέσα σ’ αυτήν την κολόνα υπάρχει ένα μεγάλο δωμάτιο, μια σκοτεινή αίθουσα όπου ζει ένας Αράπης. Αυτό το ξέρουν όλα τα παιδιά. ...Τα παιδάκια κοιτάζουν συχνά σ’ αυτό το κατασκότεινο άνοιγμα από την όχθη, λες και βλέπουν την άβυσσο...ώσπου κάποιος κιοτής να νομίσει πως είδε στο άνοιγμα μια μαύρη κουρτίνα να σαλεύει και να παραμερίζει...

Και κάθε λαός φτιάχνει το δικό του θρύλο.

...Καθώς κατεβαίνει το νερό, δίπλα στις όχθες κι απ’ τις δυο πλευρές του ποταμού φαίνονται πάνω στους γκρίζους ασβεστόλιθους κάποιες λακκούβες, δυο δυο μαζί, σε κανονικές αποστάσεις μεταξύ τους, λες και πάνω στις πέτρες είναι χαραγμένα τα χνάρια από τις οπλές κάποιου θεόρατου αλόγου. Τα παιδιά ξέρουν πως αυτά είναι σημάδια παλιών καιρών και πολεμιστών των καιρών εκείνων... Μόνο που για τα Σερβάκια τα χνάρια ήταν από τις οπλές του Γρίβα (το άλογο του Κράλιεβιτς Μάρκο, του θρυλικού βασιλόπουλου). Τα Τουρκάκια πάλι, ξέρουν πως δεν είναι ο Κράλιεβιτς Μάρκο κι ότι τα σημάδια αυτά ήταν του Γκιερζελέζ Αλίγια που πάνω στη φτερωτή φοράδα του δρασκελούσε τα ποτάμια σα να’ ταν ρυάκια.

Ο ήρωας Ράντισαβ που πέθανε παλουκωμένος πάνω στο γεφύρι...

...Στην αριστερή όχθη είναι ένας μεγάλος χωμάτινος σωρός από σκληρό,γκρίζο, πετρωμένο χώμα. Πάνω του τίποτα δε φυτρώνει κι ούτε ανθίζει, παρά μόνο έα λεπτούτσικο χορτάρι, σκληρό κι αγκαθωτό σαν ατσάλινο σύρμα. Το μέρος λεγόταν «μνήμα του Ράντισαβ». Κι όταν ο βεζίρης ο Μεχμέτ πασάς αποφάσισε να χτίσει το γεφύρι πάνω στο Δρίνο κι έστειλε γι αυτό τους ανθρώπους του, όλοι προσκύνησαν και δέχτηκαν την αγγαρεία και μονάχα αυτός ο Ράντισαβ στάθηκε όρθιος και παρήγγειλε στο βεζίρη να τα ξεχάσει αυτά και πως γεφύρι στο Δρίνο δε θα στηθεί.... Κι οι γυναίκες μας πιστεύουν πως μια νύχτα κάθε χρόνο ένα άσπρο φως από τον ουρανό πέφτει κατευθείαν πάνω στο χωμάτινο λοφίσκο...


Σήμερα στο Βίσεγκραντ δεν περνούν πια τα καραβάνια για το Σεράγεβο. Στον πόλεμο της Βοσνίας έγιναν κι εδώ τρομαχτικές σφαγές και οι φανατικοί  τριγυρνούν στους δρόμους, κάθονται στο γεφύρι, επικοινωνούν με τους συντρόφους τους, τους φανατικούς στη Φότσα και στο Πάλε. Οι Bosniacs (Βόσνιοι μουσουλμάνοι) δεν υπάρχουν πλέον εδώ και στα σπίτια τους μένουν Σερβοβόσνιοι πρόσφυγες. Οι νέοι εκεί ονειρεύονται την ένωση με τη Σερβία και θαυμάζουν τους Τσέτνικ, τα σερβικά εθνικιστικά παραστρατιωτικά σώματα που συνεργάστηκαν με τους Ναζί. Στο νεκροταφείο στο λόφο είναι θαμμένοι Ρώσσοι εθελοντές που πολέμησαν στο πλευρό των Σερβοβόσνιων στον πόλεμο της Βοσνίας. 

Τα καφέ είναι γεμάτα από νέους εκεί, στη δεξιά όχθη του ποταμού και το βράδυ που φωτίζεται η γέφυρα από εκατοντάδες φωτάκια σα διαμαντάκια στις αψίδες της, η πόλη δε δείχνει τα δεινά της. Μόνο τα φαντάσματα που περνούν μέσα απ’ τους τοίχους των σπιτιών και κάθονται στα δέντρα.  

Το μεγάλο πέτρινο γεφύρι έγινε με την έμπνευση και την ευλάβεια του βεζίρη και θα’πρεπε να ενώνει, σαν ένας από τους συνδετικούς κρίκους της αυτοκρατορίας, τα δύο άκρα της και ν’ αλαφραίνει το πέρασμα από τη Δύση στην Ανατολή. Τώρα έμεινε αποκομμένο κι από τη Δύση κι από την Ανατολή κι αφέθηκε στη μοναξιά του σαν τα ξώκειλα καράβια και σαν τα ερημοκλήσια.



Το εξώφυλλο της ισπανικής έκδοσης
Οι εκδόσεις Καστανιώτη δεν έκαναν τον κόπο να ψάξουν επισταμένα για μια εικόνα του γεφυριού. Κι έτσι έβαλαν το πιο διάσημο γεφύρι της Βοσνίας, που γκρεμίστηκε στον πόλεμο και ξαναχτίστηκε το 2004. Μόνο που βρίσκεται όχι πάνω απ' το Δρίνο αλλά πάνω απ' το  Νερέτβα. Το γεφύρι είναι πιο γνωστό ως Στάρι Μοστ, βρίσκεται στο Μόσταρ, στην άλλη πλευρά της Βοσνίας. Τουλάχιστον είναι κι αυτό Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς μαζί με αυτό του Μεχμέτ Πασά.



Τετάρτη, 6 Απριλίου 2011

Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων

Η φωτογραφία είναι από το http://www.schillerinstitute.org

Χθες, 5 Απριλίου ήταν η Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων. 
Οχι λόγια. Μόνο έργα.
Εδώ, μόνο ένα τραγούδι.










Κυριακή, 3 Απριλίου 2011

Ενας Τούρκος κι ένας Λιβανέζος συγγραφέας στην κρατική τηλεόραση

Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο του Ορχάν Παμούκ "Ισταμπούλ, Πόλη και Αναμνήσεις"

 Μιλούσα χθες στο τηλέφωνο με μια φίλη με την οποία έχουμε κοινή την αδυναμία στο συγγραφέα Ορχάν Παμούκ. Άλλωστε γνωριστήκαμε πρόσφατα, μόλις τον Ιανουάριο, στο Μέγαρο Μουσικής, στη διάλεξη του Παμούκ η οποία τελικά έγινε με τη μορφή συζήτησης. Συζητητής ήταν ο - απροετοίμαστος- Τάκης Θεοδωρόπουλος.
Έτρεξα στη διάλεξη του κ. Βαμβακά, όπως είναι το όνομα του μεταφρασμένο στα ελληνικά και μας πληροφορεί ο ίδιος γι αυτό στην "Ισταμπούλ", γιατί από τότε που διάβασα και ξαναδιάβασα το βιβλίο αυτό, που διαβάζεται και αποσπασματικά, έγινε απ' τους αγαπημένους μου συγγραφείς, ίσως ο πιο αγαπημένος μου (είναι και ωραίος άντρας). Επίσης το πρώτο βιβλίο του που διάβασα , το "Ισταμπούλ", εξακολουθεί να είναι το αγαπημένο μου. Αυτό, πιθανόν, σχετίζεται και με την αδυναμία που έχω στον Παμούκ. Ο λόγος είναι ότι το βιβλίο αυτό είναι ό,τι νοιώθει και θυμάται ο συγγραφέας από τη γενέθλια πόλη του, ό,τι τον ενδιαφέρει, ή τα περισσότερα τουλάχιστον, είτε είναι ο χαρακτήρας της πόλης, η σύγκριση της με παλαιότερες εποχές, η σύγκριση της με εντυπώσεις περιηγητών και ζωγράφων, Τούρκων και ξένων, οι δικές του οικογενειακές και προσωπικές αναμνήσεις.







Όλα αυτά διανθισμένα με φωτογραφίες από την Πόλη γενικότερα αλλά και οικογενειακές. Στο βιβλίο αυτό ο Παμούκ μιλά για το πώς μεγάλωσε στην Πόλη, παραθέτει στοιχεία για τον ίδιο και την οικογένεια του τέτοια που οι περισσότεροι από εμάς, ενώ βρίσκουμε κάπου και τα δικά μας οικογενειακά διαδραματιζόμενα, για λόγους προσχημάτων δεν αναφέρουμε.  
Μπορώ να κάνω ανάλυση πολυσέλιδη γι αυτό και μόνο το βιβλίο, το τόσο πολυσχιδές αλλά  ανασύροντας την αυτοσυγκράτηση μου, σταματώ εδώ. Και γιατί όλο αυτό για τον Παμούκ? Γιατί η φίλη μου  Κατερίνα με την οποία μιλούσα χθες στο τηλέφωνο, μου είπε και χάρηκα ότι την Τετάρτη 6/4 στις 21.00 στην ΕΤ1, στην εκπομπή "Η ζωή είναι αλλού" η Εύη Κυριακοπούλου θα έχει συνέντευξη του. Κατερίνα, σ΄ευχαριστώ.

 


Και συνεχίζω. 
Διότι ψάχνοντας να επιβεβαιώσω την ώρα προβολής της εκπομπής, είδα ότι και την επομένη ακριβώς έχει, στη ΝΕΤ αυτή τη φορά, συνέντευξη ή παρουσίαση, δεν ξέρω, του Αμίν Μααλούφ. 
Το όνομα το πρωτοείδα 20 χρόνια πριν σε ένα βιβλίο στη βιβλιοθήκη του πρώην συζύγου μου. Ήταν ένα δοκίμιο το "Οι σταυροφορίες από την σκοπιά των Αράβων" και επειδή με εξιτάρει η πλευρά των "συνήθων αντιπάλων", παντού και πάντα, το βρήκα πολύ ενδιαφέρον. Δεν ήξερα όμως ότι είναι, εκτός από ιστοριογράφος και στοχαστής, και μυθιστοριογράφος. Ένας φίλος, Λιβανέζος σαν τον Μααλούφ, μου χάρισε πριν κάποια χρόνια το "Βράχο του Τάνιος". Τη λάτρεψα αυτή τη διήγηση που μιλούσε γι άλλους μεσογειακούς ανθρώπους και πώς αντιμετώπιζαν τη ζωή τους.  Στη συνέχεια διάβασα το "Κήποι από φως " και τη "Σαμαρκάνδη". 
Tea time in Samarkhand by Irina Ghetmanskaya
Αυτό το τελευταίο βιβλίο το ρούφηξα γεμάτη συνειρμούς της παιδικής μου ηλικίας γιατί μιλά για την ιστορία μιας πόλης λες κι είναι βγαλμένη απ' τις "Χίλιες και μια νύχτες". Ασσασσίνοι, Ομάρ Καγιάμ, Νιζάμ-Αλ-Μουλκ.
Και δύο είναι συγγραφείς που αξίζει να τους γνωρίσουμε καλύτερα, πολυβραβευμένοι, ο πρώτος μάλιστα και με Νόμπελ λογοτεχνίας. Φωτογραφίες σχετικές με τον Παμούκ είχα από το βιβλίο του για την Πόλη, όσο για το Μααλούφ, ιδού η διέυθυνση του δικού του blog.
http://www.aminmaalouf.net/en/

Παρασκευή, 1 Απριλίου 2011

Πρωταπριλιάτικο ψάρι.




Πρωταπριλιά σήμερα. Να δούμε ποιοί από εμάς, ως ψαράκια, θα τσιμπήσουμε στις πλάκες. Αρκεί να μην είναι κάτι για το οποίο θα  μας δημιουργηθούν σημαντικές προσδοκίες και θα προσγειωθούμε έπειτα τόσο απότομα ώστε να μπορεί να επηρεάσει την ψυχολογία μας. Δεν θα ήθελα , για παράδειγμα, να ακούσω για οικονομικές ελαφρύνσεις ή απαλλαγή από φόρους και υποχρεώσεις που δεν θα ισχύουν. Μετά θα πέσω πολύ, μα πάρα πολύ, και θα μου βγει ξινή η πρωταπριλιά. 

Καλύτερα ν' ακούσω κάτι εμπνευσμένο και προς το χειρότερο του ώστε μετά τη συνειδητοποίηση της πλάκας να χαίρομαι που δεν είναι αλήθεια παρά να χαρώ, έστω και για δευτερόλεπτα, για κάτι που δεν θα ισχύει.
  

Όπως η εμπνευσμένη πλάκα του 1938 στην Αμερική από τον Όρσον Ουέλλες ο οποίος διάβασε στο ραδιόφωνο κεφάλαια από τον "Πόλεμο των Κόσμων" του σχεδόν συνονόματου του Χ. Τζ. Γουέλς τόσο πειστικά ώστε δημιουργήθηκε πανικός αφού οι ακροατές νόμισαν ότι είχε γίνει εισβολή εξωγήινων. 

Ή η προβολή του ντοκυμαντέρ "Εναλλακτική Λύση 3" στη Βρεττανία το 1977, το στόρυ της οποίας έπιασε απόλυτα και έγινε και βιβλίο. Το ντοκυμαντέρ προοριζόταν για προβολή την 1η Απριλίου ως φάρσα σχετικά με τον εποικισμό Σελήνης και Άρη από πεφωτισμένα μυαλά από όλες τις υπερδυνάμεις οι οποίες συνεργάζονταν στα κρυφά ενώ στα φανερά έκαναν ...ψυχρό πόλεμο. 

'Ομως αναβλήθηκε η προβολή για τον Ιούνιο αντί για την Πρωταπριλιά κι έτσι το θέμα προχώρησε, έγινε και βιβλίο (κάποιος συμμαθητής μου, νομίζω, μου το είχε δανείσει να το διαβάσω στις αρχές του ΄80 και, ως επιρρεπής σε συνομωσιολογίες, είχα φρίξει ) και έτσι κάπως εξαπλώθηκε η θεωρία της ελίτ η οποία διαφεύγει από τη γη για να γλιτώσει καταστροφές. 

Ναι, τελικά θα ήθελα να γίνω poisson d' Avril, γαλλιστί, και να τσιμπήσω ένα ωραίο μεγάλο δόλωμα που θα με κάνει στο τέλος να νοιώσω υπέροχα που δεν θα είναι αλήθεια. Τηρουμένων των ορίων φυσικά, μην πάθω και έμφραγμα.

Κοντά στην εαρινή ισημερία η Πρωταπριλιά, συνδέεται με το ξύπνημα της φύσης και με την παραγωγή. Η προέλευση του εθίμου έχει πολλές θεωρίες. Είτε από τα ρωμαϊκά χρόνια ως γιορτή της Αφροδίτης (Απρίλιας Αφροδίτης), είτε από τους Κέλτες ψαράδες οι οποίοι έλεγαν, όπως και σήμερα άλλωστε κάνουν οι ψαράδες και οι κυνηγοί, ψέμματα για τα ψάρια που έπιασαν όταν την 1η Απριλίου ξεκινούσε το ψάρεμα, κοινώς κομκορεύονταν για τα λάφυρα τους, είτε από τη Γαλλία του 16ου αιώνα, όταν η ημερομηνία της Πρωτοχρονιάς μετακινήθηκε από την 1η Απριλίου στην 1η Ιανουαρίου (Γρηγοριανό ημερολόγιο) αλλά κάποιοι πιστοί στην παλιά Πρωτοχρονιά εξακολουθούσαν να γιορτάζουν στην 1η Απριλίου την αρχή του χρόνου ενώ οι νεόκοποι γρηγοριανοί  τους πείραζαν με ψέμματα και δώρα πρωτοχρονιάτικα. 

Εγώ πάντως σ' αυτό το τελευταίο βλέπω την προσπάθεια της Εκκλησίας να απομακρύνει τους πιστούς από τα ειδωλολατρικά έθιμα και να δημιουργήσει και επιβάλλει δικούς της θεσμούς. Άλλωστε  σε πολλά μέρη της χώρας μας η παράδοση λέει ότι τα ψέμματα της ημέρας ξορκίζουν το κακό και βοηθούν στην ευφορία της φύσης. 



Είτε Poisson d' Avril, είτε April Fool's Day, είτε Πρωταπριλιά,  Καλά Τσιμπήματα.